Nazwy: Fenobarbital, fenobarbiton, luminal, kwas 5-fenylo-5-etylobarbiturowy, kwas fenyloetylobarbiturowy, 5-fenylo-5-etylomalonylomocznik, fenyloetylomalonylomocznik, 5-etylo-5-fenylopirymidyno-2,4,6(1H,3H,5H)-trion

Wzór sumaryczny: C12H12N2O3

Masa molowa: 232,24 g/mol






Fenobarbital, luminal (łac. Phenobarbitalum) to organiczny związek chemiczny i fenylowo–etylowa pochodna kwasu barbiturowego. Jest stosowany jako środek o bardzo silnym działaniu nasennym, uspokajającym i przeciwlękowym i należy do grupy barbituranów. Ma też działanie silnie rozluźniające mięśnie. Jest to barbituran. Ma również silne i długotrwałe działanie przeciwdrgawkowe i obecnie stosowany jest przede wszystkim głównie jako bardzo silny i długo długodziałający lek przeciwdrgawkowy i przeciwpadaczkowy. Jako lek nasenny, uspokajający i przeciwlękowy jest używany obecnie bardzo rzadko, bo podobnie jak inne barbiturany został prawie całkowicie zastąpiony przez benzodiazepiny, które są bezpieczniejsze w tych zastosowaniach. Czasami jako lek nasenny bywa nadal używany jeszcze, ale niezbyt często, a raczej rzadko. W dużych dawkach indukuje długi sen z okresem ponarkotycznym. Został wprowadzony do lecznictwa w 1912 roku przez niemiecki koncern farmaceutyczny Bayer pod nazwą handlową Luminal. Był to drugi w historii wprowadzony do lecznictwa barbituran po barbitalu, który został wprowadzony do lecznictwa w 1904 roku pod nazwą handlową Weronal również przez firmę Bayer i był to pierwszy w historii wprowadzony do lecznictwa barbituran. Luminal jest synonimem fenobarbitalu używanym z nim często zamiennie pochodzącym od pierwszej nazwy handlowej leku na rynku w historii. Działanie fenobarbitalu opiera się na interakcji z kompleksem receptora GABA. Fenobarbital, jak i inne barbiturany, powoduje zwiększenie powinowactwa receptora do endogennych ligandów. Wpływa także bezpośrednio na kanał chlorkowy. W ten sposób prowadzi do hiperpolaryzacji błony komórkowej neuronu i tłumi jego aktywność. Fenobarbital działa jako depresant. Działa depresyjnie na OUN (Ośrodkowy Układ Nerwowy). Działa poprzez wzmacnianie hamowania synaptycznego (receptory GABA), a ze względu na długi okres półtrwania (79-120 h) jest skuteczny w terapii lekoopornej. Jest często stosowany w terapii lekoopornej, kiedy inne leki nie działają. Według wielu źródeł fenobarbital jest znacznie silniejszy niż substancje siostrzane, takie jak pentobarbital czy sekobarbital, a stosunek dawki wynosi 1:3 do nich, aby uzyskać równe działanie depresyjne. Produkt jest jednak przyjmowany w bardzo dużych dawkach jako środek przeciwpadaczkowy, podobnie jak klonazepam, który w tym kontekście w dużej mierze zastąpił fenobarbital. W porównaniu z innymi barbituranami, takimi jak pentobarbital, fenobarbital charakteryzuje się wyjątkowo powolną eliminacją i długim czasem działania, podobnie jak diazepam, co sprawia, że doskonale nadaje się do leczenia padaczki.  Fenobarbital działa hamująco na czynność ośrodka oddechowego, prowadząc do spowolnienia częstości oddechów i zmniejszenia objętości oddechowej. Ponadto nasila aktywność enzymów mikrosomalnych w wątrobie, wpływając tym samym na metabolizm innych substancji. Fenobarbital od ponad wieku, czyli ponad 100 lat znajduje zastosowanie w leczeniu wielu typów napadów padaczkowych, w tym toniczniczno-klonicznych i częściowych, a także w stanach nagłych, takich jak status epilepticus, szczególnie gdy inne preparaty zawodzą. Jest to jedyny barbituran nadal zarejestrowany, stosowany, przepisywany i dostępny w lecznictwie otwartym w Polsce. Wszystkie inne barbiturany poza fenobarbitalem zostały już wycofane w Polsce z lecznictwa otwartego, nie są już stosowane i przepisywane i nie są już nigdzie w aptekach w Polsce dostępne. Fenobarbital jest jedynym nadal dostępnym na receptę lekiem z grupy barbituranów w Polsce.

Dawne nazwy handlowe: Luminal. Luminal to najstarsza nazwa handlowa fenobarbitalu na rynku.

Mechanizm działania: Fenobarbital działa jako depresant. Działa depresyjnie na OUN (Ośrodkowy Układ Nerwowy). Zwiększa aktywność kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), co zmniejsza pobudliwość neuronów. Modyfikuje przewodnictwo Na+, Cl− i Ca2+. Działa niezależnie od GABA przez swoje miejsce rozpoznawcze (receptor GABA-A), bezpośrednio stymulując przepływ anionów Cl−. Ta niezależność sprawia, że GABA może prowadzić prawie bez ograniczenia do bardzo głębokiego i długotrwałego hamowania wielu podstawowych funkcji mózgu. Nasila hamowanie zarówno presynaptyczne, jak i postsynaptyczne. Wiąże się z receptorem GABA–A (nie wiąże się z receptorem GABA-C), przedłużając w nim okres (długość) otwarcia kanału Cl− (natomiast benzodiazepiny zwiększają częstotliwość otwarcia tego kanału). Fenobarbital jako barbituran w przeciwieństwie do benzodiazepin otwiera kanały chlorkowe bezpośrednio, a benzodiazepiny nie robią tego bezpośrednio. Fenobarbital jako barbituran w przeciwieństwie do benzodiazepin działa nie tylko jako pośredni agonista receptorów GABA-A jako modulator allosteryczny receptorów GABA-A przez wzmocnienie potencjału GABA w OUN, ale też jako bezpośredni agonista receptorów GABA-A, bezpośrednio zwiększając jego ilość w OUN, co znacznie zwiększa jego siłę i skuteczność działania hamującego (depresyjnego) na OUN w porównaniu do benzodiazepin, ale zwiększa też ryzyko, skutki uboczne, potencjał uzależniający, objawy odstawienne i łatwość przedawkowania w porównaniu do benzodiazepin i ma od nich znacznie niższy indeks terapeutyczny. Benzodiazepiny nie są bezpośrednimi agonistami receptorów GABA-A w przeciwieństwie do fenobarbitalu i innych barbituranów. Barbiturany bezpośrednio aktywują receptor GABA-A. Barbiturany działają bardzo silnie i silniej hamująco (depresyjnie) na OUN niż benzodiazepiny. Fenobarbital wywiera działanie przez wpływ na kompleks receptorowy GABA związany z kanałem dla jonów Cl−, po związaniu z kompleksem receptorowym powoduje nasilenie hamowania GABA-ergicznego w wyniku zwiększonego napływu jonów chlorkowych do wnętrza neuronu. Blokuje zależny od napięcia kanał wapniowy. Prawdopodobnie zaburza równowagę między procesami pobudzania, a hamowania neuronów w różnych strukturach mózgu, poprzez nasilenie blokującego wpływu GABA na przekaźnictwo nerwowe (receptory GABA-A). Fenobarbital działa hamująco na neurony układu limbicznego, tworu siatkowatego w mózgu, a także podwzgórza, upośledza przekazywanie bodźców do kory mózgowej z tych struktur. Wzmacnia efekt hamujący neuroprzekaźnika GABA, a podany w wysokich dawkach działa jak analog GABA. Jest jednym z modulatorów i agonistów receptora GABA-A. Fenobarbital redukuje też pobudzający wpływ glutaminianów. Fenobarbital oprócz tego, że działa na GABA, co hamuje OUN to dodatkowo hamuje też bezpośrednio glutaminian, a nie tylko pośrednio, co zmniejsza ogólne pobudzenie w OUN i jeszcze bardziej hamuje to OUN niż samo działanie na GABA czego też benzodiazepiny nie robią. Uważa się również, że dodatkowa bezpośrednia blokada receptorów glutaminergicznych AMPA i kainianu przyczynia się do wyjątkowo mocnego efektu depresyjnego, hipnotycznego i przeciwdrgawkowego obserwowanego w przypadku fenobarbitalu.

Farmakologia: Fenobarbital (pierwotna nazwa handlowa: luminal) w działaniu jest podobny do barbitalu (pierwotna nazwa handlowa: weronal), metylofenobarbitalu (pierwotna nazwa handlowa: prominal) oraz cyklobarbitalu (pierwotna nazwa handlowa: fanadorm). Występują jednak poszczególne, liczne i istotne różnice w działaniu. Jest wolno i nieznacznie (zaledwie w 25%) metabolizowany ustrojowo, wydalając się z moczem. 

Wskazania: Wskazania obejmują padaczkę, w tym napady częściowe i uogólnione toniczno-kloniczne, napady ogniskowe, lek przeciwdrgawkowy drugiego wyboru przy napadach grand mal, najczęściej w kombinacji. Serie wielkich napadów, stan padaczkowy grand mal: lek drugiego wyboru, jeżeli fenytoina, diazepam lub klonazepam nie są skuteczne. Lek nasenny. Powoduje również zmniejszenie poziomu bilirubiny we krwi. Skuteczne jest również podawanie fenobarbitalu w żółtaczce fizjologicznej noworodków ze względu na zdolność indukowania układu metabolizującego bilirubinę niesprzężoną. Fenobarbital jest też wykorzystywany w leczeniu drgawek noworodkowych u noworodków i leczeniu objawów odstawiennych u noworodków matek stosujących podczas ciąży alkohol i inne substancje psychoaktywne. Jest skuteczny i stosowany w terapii padaczki lekoopornej. Stosowany jest przede wszystkim w leczeniu padaczki (napadów uogólnionych toniczno-klonicznych i częściowych) oraz w stanach wzmożonego napięcia. Bywa używany też w leczeniu migren, np. klasterowe bóle głowy. Luminal (fenobarbital) znajduje zastosowanie w leczeniu padaczki u dzieci, szczególnie w przypadkach napadów uogólnionych toniczno-klonicznych oraz napadów częściowych, gdy inne leki przeciwpadaczkowe nie są skuteczne. U najmłodszych pacjentów preparat może być również stosowany w terapii drgawek gorączkowych lub w leczeniu stanów padaczkowych, zwłaszcza w warunkach szpitalnych. Fenobarbital jest czasami stosowany w leczeniu bezsenności, lęku i odstawienia benzodiazepin (a także w przypadku odstawienia niektórych innych leków w szczególnych okolicznościach), a także przed zabiegami chirurgicznymi jako środek przeciwlękowy i w celu wywołania sedacji, ale to bardzo rzadko. Fenobarbital jest lekiem pierwszego rzutu w leczeniu napadów padaczkowych u noworodków. Fenobarbital jest czasami stosowany w detoksykacji alkoholowej i detoksykacji benzodiazepinowej ze względu na swoje właściwości uspokajające i przeciwdrgawkowe. Benzodiazepiny, takie jak chlordiazepoksyd (Librium) i oksazepam (Serax), w dużej mierze zastąpiły fenobarbital w detoksykacji. Właściwości fenobarbitalu mogą skutecznie łagodzić drżenie i drgawki związane z nagłym odstawieniem benzodiazepin. Nadaje się do odstawiania benzodiazepin i leczenia objawów odstawiennych benzodiazepin. Obecnie jest stosowany przede wszystkim w neurologii, w psychiatrii praktycznie już nie jest stosowany.
 Lu
Przeciwwskazania:

• choroba wieńcowa
  
• miastenia
  
• zatrucie alkoholem lub lekami uspokajającymi
  
• ostra porfiria wątrobowa
  
• ciężkie zaburzenia czynności nerek i wątroby
  
• wstrząs
  
• stan astmatyczny
  
• ciąża
  
• okres karmienia.
  

Dawkowanie przeciwpadaczkowe:

• dożylnie 100 mg powoli w ciągu co najmniej 4 min
  
• perfusor: 600 mg na 50 ml 0,9% NaCl, podawać 0,2–0,4 mg/kg m.c./godz. = 12–24 mg/godz. = 12-24 ml/godz. dla pacjenta 60 kg m.c.
  
• maksymalna dawka dzienna 600 mg
  
• domięśniowo maksymalnie 800 mg/d jako okresowa ochrona przed atakami, jeżeli doustne podanie innych leków przeciwpadaczkowych nie jest możliwe (np. z powodu zabiegu).
  

Jest brany zazwyczaj raz na dobę, ze względu na jego długi czas działania i bardzo długi okres półtrwania (79-120 godzin). Taki długi czas działania umożliwia branie go tylko raz na dobę co jest skuteczne i wygodne.

Objawy niepożądane:
Możliwe działania niepożądane:

• niewydolność serca
  
• hipotermia po dużych dawkach (obniżenie temperatury ciała)
  
• zaparcie.
  
• senność
  
• uspokojenie
  
• ataksja (zaburzenia koordynacji)
  
• możliwe paradoksalne pobudzenie (u dzieci)
  

Przy długotrwałym podawaniu:

• osteopatia (niedobór witaminy K)
  
• u noworodków matek leczonych fenobarbitalem niedokrwistość megaloblastyczna (niedobór kwasu foliowego)
  
• polyfibromatosis (przykurcz Dupuytrena, bolesna sztywność barku)
  
• dysforia
  
• zaburzenia świadomości
  
• stany podniecenia
  
• spowolnienie reakcji
  
• paradoksalne reakcje
  
• wysypki
  
• bóle głowy
  
• wstrząs
  
• bradykardia (spowolnienie pracy serca)
  
• zaburzenia wzroku i widzenia.
  
• zaburzenia poznawcze
  

Skutki uboczne i ryzyko:

• Uzależnienie i tolerancja: Szybkie przyzwyczajenie organizmu, konieczność zwiększania dawek.
  
• Wysoki potencjał uzależniający fizyczny i psychiczny (lekozależność). Benzodiazepiny też, ale w nie aż takim stopniu jak fenobarbital.
  
• Ośrodkowy układ nerwowy: Senność, zaburzenia koordynacji, zawroty głowy.
  
• Przedawkowanie: Śpiączka, głębokie stłumienie aktywności mózgu, a nawet śmierć. Sam w sobie może być śmiertelny przy przedawkowaniu.
  
• Niebezpieczny w połączeniu z alkoholem i innymi lekami. Jeszcze bardziej niż benzodiazepiny. Akurat i fenobarbital i benzodiazepiny tutaj mogą być śmiertelne, ale barbiturany są tutaj jeszcze bardziej niebezpieczne i jeszcze łatwiej śmiertelnie przedawkować.
  

Długotrwałe stosowanie fenobarbitalu prowadzi do uzależnienia, tolerancji, senności w ciągu dnia, zaburzeń pamięci i koncentracji. Przedawkowanie grozi depresją układu oddechowego i śmiercią. Nagłe odstawienie fenobarbitalu u osób uzależnionych może zagrażać życiu i prowadzić do drgawek, a nawet śmierci. 

Toksyczność i potencjalne szkody: Fenobarbital prawdopodobnie charakteryzuje się umiarkowaną toksycznością w stosunku do dawki. Jednak fenobarbital jest potencjalnie śmiertelny w połączeniu z depresantami, takimi jak alkohol lub opioidy. Fenobarbital wiąże się z wyższym ryzykiem zgonu lub poważnych działań niepożądanych związanych z jednoczesnym stosowaniem depresantów niż inne leki, takie jak benzodiazepiny. W porównaniu do benzodiazepin niebezpieczne przedawkowanie barbituranów jest znacznie łatwiejsze i możliwe, ale różnica między dawkami aktywnymi, a niebezpiecznymi jest nadal spora, chociaż benzodiazepiny mają niski i wąski indeks terapeutyczny w porównaniu do benzodiazepin.

Tolerancja i potencjał uzależniający: Fenobarbital ma bardzo wysoki potencjał uzależniający fizycznie i psychicznie. Fenobarbital, podobnie jak inne barbiturany, powoduje silną zależność psychiczną i fizyczną. Z tego względu nie powinien być stosowany przewlekle, a jego odstawianie musi przebiegać stopniowo. Fenobarbital wykazuje również tolerancję krzyżową z innymi modulatorami GABA, takimi jak m.in. inne barbiturany, alkohol etylowy, benzodiazepiny, GHB czy GBL. Odstawienie barbituranów jest poważnym problemem medycznym i może potencjalnie spowodować zagrażający życiu zespół odstawienny, który może prowadzić do drgawek, psychozy i śmierci. Podczas odstawiania należy unikać leków obniżających próg drgawkowy, takich jak tramadol i amfetamina. Po długotrwałym stosowaniu może rozwinąć się tolerancja na uspokajająco-nasenne działanie fenobarbitalu. Nie wiadomo dokładnie, jak długo tolerancja osiąga punkt wyjścia. Fenobarbital wykazuje tolerancję krzyżową ze wszystkimi barbituranami, co oznacza, że po jego spożyciu wszystkie barbiturany będą miały zmniejszone działanie.

Interakcje: Inne ośrodkowo działające leki, leki uspokajające, benzodiazepiny i alkohol powodują wzmocnienie działania uspokajającego fenobarbitalu. Fenobarbital drastycznie nasila działanie innych depresantów, takich jak alkohol, a jego jednoczesne stosowanie może prowadzić do depresji oddechowej, a nawet śmierci. Równoczesne stosowanie kwasu walproinowego powoduje podwyższenie poziomu fenobarbitalu w osoczu wskutek zwolnionej eliminacji. Indukcja enzymatyczna -» przyspieszony rozkład hormonów steroidowych (doustne środki antykoncepcyjne, kortykosteroidy), inne leki przeciwpadaczkowe, dikumarol, izoniazyd, chloramfenikol i wiele innych. Fenobarbital osłabia i skraca ich działanie. Jest silnym induktorem enzymów wątrobowych (cytochrom P450), przez co przyspiesza metabolizm wielu innych leków.

Zatrucia ostre: Przedawkowanie wywołuje głęboki sen, a następnie śpiączkę wraz z niebezpieczeństwem porażenia układu oddechowego. Niekiedy daje się zauważyć tzw. hippus, swoisty objaw fenobarbitalu polegający na nagłym rozszerzeniu, a następnie zwężeniu źrenic. Fenobarbital przyjęty jednorazowo w dawce 1 grama może spowodować zgon, dawka śmiertelna fenobarbitalu wynosi średnio 4 gramy. Leczenie polega głównie na przyspieszeniu eliminacji leku z organizmu poprzez diurezę z alkalizacją, hemodializę lub hemoperfuzję oraz wspomaganiu krążenia i oddychania (drenaż dróg oddechowych, tlenoterapia). Najdłużej działające barbiturany typu fenobarbital i barbital mają okres półtrwania wynoszący jeden dzień lub dłużej, co prowadzi do bioakumulacji leku w organizmie. Terapeutyczne i rekreacyjne działanie długo działających barbituranów ustępuje znacznie szybciej, niż lek może zostać wyeliminowany, co pozwala na osiągnięcie toksycznego stężenia we krwi po wielokrotnym podaniu (nawet w dawce terapeutycznej lub przepisanej), pomimo że użytkownik odczuwa niewielkie lub żadne skutki działania osoczowego stężenia leku. Osoby spożywające alkohol lub inne środki uspokajające po ustąpieniu działania leku, ale przed jego usunięciem z organizmu, mogą doświadczyć znacznie nasilenia działania innych środków uspokajających, co może prowadzić do omdlenia, a nawet zgonu. Także pod tym względem barbiturany długodziałające są bardzo mocno podstępne, niebezpieczne i zgubne i bardziej tutaj niebezpieczne pod tym względem od barbituranów krócej działających, bo one wychodzą z organizmu znacznie szybciej i to ryzyko długotrwałej i dużej bioakumulacji leku w organizmie jest w nich znacznie mniejsze niż w barbituranach o długim czasie działania.

Uwagi: Przy dużych dawkach fenobarbital ma ujemny wpływ na serce. Zaleca się oznaczanie poziomu fenobarbitalu w osoczu. Obecnie, jako lek nasenny i uspokajający fenobarbital nie jest zalecany. Z tego powodu jako lek nasenny i uspokajający fenobarbital jest obecnie bardzo rzadko przepisywany i stosowany w tych celach i wskazaniach i jest przepisywany i stosowany obecnie praktycznie tylko jako lek przeciwdrgawkowy i przeciwpadaczkowy.

Preparaty – Polska
W Polsce dostępne są preparaty proste Phenobarbitalum (substancja do receptury aptecznej) i Luminalum (tabletki lub czopki) oraz preparaty złożone:

• Bellergot, tabletki (fenobarbital + winian ergotaminy + wyciąg z pokrzyku wilczej jagody)
  

Efekty działania: Senność, sedacja, uspokojenie, działanie przeciwlękowe, tłumienie lęku, odhamowanie, spowolnienie myśli, tłumienie analizy, rozluźnienie mięśni, kompulsywne ponowne dawkowanie, zmniejszenie ciśnienia krwi, zwężenie źrenic, spowolnienie pracy serca, spowolnienie oddechu, zmniejszenie libido, utrata kontroli motorycznej, urojenia trzeźwości, tłumienie emocji, fenobarbital jest dość słaby rekreacyjnie, słabszy od innych barbituranów pod tym względem, jest to najmniej ciekawy barbituran, ale też praktycznie jedyny obecnie dostępny w Polsce, nie zbyt dobrze nadaje się rekreacyjnie, ma raczej kiepski potencjał rekreacyjny, jest to chyba najmniej ciekawa i najuboższa substancja z barbituranów i też nie należy na jej podstawie wyrabiać sobie zdania co do potencjału rekreacyjnego barbituranów, bo wiele innych barbituranów jest znacznie lepszych i bardzo dobrych rekreacyjnie, np. pentobarbital, sekobarbital, cyklobarbital i barbital itp., ale te dobre rekreacyjnie barbiturany są obecnie praktycznie niedostępne, praktycznie ich nie ma i jest tylko ubogi fenobarbital praktycznie jedynie dostępny, jako jedyny barbituran do tej pory został na rynku i jest potencjalnie dostępny, barbiturany długodziałające są trochę mniej uzależniające niż barbiturany krócej działające, jest pod tym względem sporo lepiej, ale nadal mocno uzależniające, ale w praktyce są jeszcze bardziej od nich niebezpieczne ze względu na znacznie większą i dłuższą bioakumulację leku w organizmie i większe ryzyko osiągnięcia toksycznego stężenia i nasilania działania innych substancji uspokajających nawet na długo po ustąpieniu działania leku pomimo pozorów całkowitej trzeźwości i braku obecności leku w organizmie z powodu bardzo długiego czasu półtrwania i może to doprowadzić do znacznego przedawkowania, chociaż mixy z barbitalem niektórzy też chwalili, zachwalali, w tym z opioidami, ale jest to niebezpieczne, bo to barbituran jednak, solo też może być niebezpieczny, istnieje ryzyko niebezpiecznego przedawkowania, ale w mixie jeszcze bardziej, ryzyko to jest wtedy jeszcze znacznie większe

Droga podawania: doustnie (najlepiej)

Dawkowanie: 50-100 mg (działanie uspokajające i przeciwlękowe), 150-300 mg (działanie nasenne)

Okres półtrwania: 79-120 godzin

Czas działania: 8-12 godzin

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Fenobarbital
https://en.wikipedia.org/wiki/Phenobarbital
https://psychonautwiki.org/wiki/Phenobarbital
https://narkopedia.org/Fenobarbital
https://wylecz.to/uklad-nerwowy/fenobarbital

Fenobarbital to jedyny obecnie dostępny na receptę w aptekach barbituran w Polsce w lecznictwie otwartym. Inne barbiturany poza fenobarbitalem w Polsce nie są już obecnie dostępne w aptekach i zostały wycofane z lecznictwa otwartego. Fenobarbital jest jedynym nadal dostępnym na receptę w aptekach w lecznictwie otwartym lekiem z grupy barbituranów w Polsce.

A barbiturany nie są stosowane w narkozie u zwierząt?

krzysztoff 
Tak, barbiturany, niektóre barbiturany są stosowane w weterynarii faktycznie i w Polsce też, fenobarbital też, ale nie w Polsce, ale w Polsce pentobarbital jest na pewno stosowany w weterynarii. Także jak ktoś ma znajomego weterynarza to może tą metodą pentobarbital pozyskać i przetestować. Barbiturany się stosuje do różnych celów w weterynarii, np. znieczulania zwierząt, czyli narkozy i usypiania zwierząt i tak dalej.